Ιστορία της Ελλάδος

Ιστορία της Ελλάδος ΟΗ΄
Ολιβιέρου Γολδσμιθίου, Βιέννη 1805

ο Πεισίστρατος στην εξουσία

Ο θάνατος του Σόλωνος περιέπλεξε τας Αθήνας εις νέας συγχίσεις, και ταραχάς. Επειδή ο Λυκούργος, και ο Μεγακλής, οι αρχηγοί των δύο εναντίων μερών, ενωθέντες εδίωξαν μεν τον Πεισίστρατον της πόλεως, μετ’ ου πολύ δε ανεκάλεσεν ο Μεγακλής οπίσω, δους αυτώ την θυγατέρα του εις γάμον. Μετά τούτο νέοι θόρυβοι ηκολούθησαν· επειδή ο Πεισίστρατος δις εδιώχθη του θρόνου, και δις πάλιν ευρών τρόπους απεκατέστη, διότι είχε την τέχνην να αποκτά δύναμιν, και φρόνησιν να την κρατή. Η γλυκύτης της διοικήσεώς του, και η απόλυτος υποταγή τοις νόμοις, έκαμε τον λαόν, να αλησμονήση τους αδίκους τρόπους, καθ’ ους εκέρδισε την δύναμίν του, οι οποίοι όντες προκατειλημμένοι από την πραότητά του, παρέβλεψαν την άδικον αυτού αρπαγήν. Οι κήποι του, και οι άλλοι προς ευφροσύνην τόποι, ήσαν ελεύθεροι εις όλους τους πολίτας· και λέγουσιν, ότι αυτός εσύστησε πρώτος εν Αθήναις μίαν δημοσίαν Βιβλιοθήκην. Ο Κικέρων δοξάζει[1], ότι ο Πεισίστρατος πρώτος εγνώρισε τους Αθηναίους με τα συγγράμματα του Ομήρου, ρυθμίσας αυτά καθ’ ην έχουσι τάξιν σήμερον, και διορίσας πρώτος να αναγιγνώσκωνται εις την προς τιμήν της Αθηνάς εορτήν, ονομαζομένην Παναθήναια, τα οποία κατ’ αρχάς μεν ωνομάζοντο Αθήναια, ύστερον δε, ότε ανανεωθέντα, ελαμπρύνθησαν από τον Θησέα, όστις συνώκισε τον δήμον της Αττικής εν μια πόλει, μετωνομάσθησαν Παναθήναια[2], δηλ. θυσία πάντων των Αθηναίων. Η δικαιοσύνη του Πεισιτράτου δεν είναι ήττον περίφημος από την ευγλωττίαν του· επειδή κατηγορηθείς ποτε φόνου, και τοι Τύραννος, δεν κατεδέχθη να διαυθεντευθή διά του αξιώματός του, αλλ’ ήλθεν αυτοπροσώπως να απολογηθή ενώπιον του Αρείου πάγου προς την καθ’ αυτού κατηγορίαν, όπου ο ενάγων δεν ετόλμησε να παρουσιασθή[3]. Εν συντόμω, αυτός είχε πολλά αξιέπαινα προτερήματα, τα οποία τότε μόνον κατεχτάτο, ότε αλλέως δεν εδύνατο να απολαύση την εφετήν του δύναμιν. Διά κανένα άλλο δεν ήτον αξιοκατηγόρητος, ειμή ότι είχε μαγαλητέραν δύναμιν από τους νόμους· πλην επειδή δεν μετεχειρίζετο αυτήν, υπέφερον οι πολίται την τυραννιάν του πράως. Όθεν διά τας άνω ρηθείσας αρετάς δικαίως ημπόρει να τον αντιπαραβάλη τις με άλλους Τυράννους ήττον εναρέτους· και εντάυθα φαίνεται τόση παραλληλία μεταξύ αυτού, και ενός άλλου ευτυχεστέρου άρπαγος της ελευθερίας της πατρίδος του, του Ιουλίου Καίσαρος, οπού ούτος ωνομάσθη ο Πεισίστρατος της Ρώμης.

[1] Cic. de Or. III, 34. Αιλ. πο… ιστ. βιβλ. Η΄ και ΙΓ΄.
[2] Μέουρς. εν βίω Πεισιστρ.
[3] Πλ. εν Σόλ. Αριστ. πολ. Βιβ. Ε΄. Κεφ. ιβ΄.

Ιστορία της Ελλάδος

Ιστορία της Ελλάδος ΟΖ΄
Ολιβιέρου Γολδσμιθίου, Βιέννη 1805

το τέλος του Σόλωνα

Εις αυτήν την γενικήν θλίψην, η οποία προήρχετο από την μωρίαν του ενός μέρους, και από την προδοσίαν του ετέρου, όλη η πόλις ην το θέατρον θορύβου, και αταξίας, άλλων μεν φευγόντων, άλλων δε εν εαυτοίς αλγούντων, και άλλων ετοιμαζομένων υπομόνως προς τον ζυγόν της δουλείας. Ο Σόλων ην ο μόνος, όστις αφόβως εθρήνει την μωρίαν του τότε καιρού, και ωνείδιζε τους Αθηναίους διά την ανανδρίαν, και προδοσίαν, λέγων, ότι πρώην μεν ην ευκολώτερον να εμποδίσωσι την τυραννίδα συνισταμένη, τώρα δε είναι λαμπρότερον να την εκριζώσωσιν, αφ’ ου έλαβε σύστασιν· και περί αυτού μεν έλεγεν, εβοήθησε το κατά δύναμιν τη πατρίδι μετ’ αυχαριστήσεως, άλλως δε δεν εφοβείτο τίποτες, επειδή τώρα εις τον αφανισμόν της πατρίδος, η μόνη παραμυθία ην η προβεβηκυία ηλικία του, δι’ ην ήλπιζε να μη επιζήση πολύν χρόνον την συμφοράν της πατρίδος· και τω όντι δεν επέζησε την της πατρίδος του ελευθερίαν περισσότερον από δύο χρόνους, αλλ’ απέθανεν εν Κύπρω ογδοηκοντούτης, κλαυθείς, και θαυμασθείς από όλην την Ελλάδα. Ο Σόλων ου μόνον ην εμπειρότατος νομοθέτης, αλλ’ έτι εφημίζετο και διά πολλάς αρετάς. Αυτός ην τόσον έμπειρος εις την Ρητορικήν, ώστε απ’ αυτού χρονολογεί ο Κικέρων την Ρητορικήν εν Αθήναις. Προς τούτοις αυτός ην έμπειρος εις την Ποιητικήν, περί ου ο Πλάτων λέγει, ότι μόνον δι’ έλλειψιν ανηκούσης επιμελείας, δεν έφθασε να φιλονεικήση με τον ίδιον Όμηρον περί των πρωτείων.

Ιστορία της Ελλάδος

Ιστορία της Ελλάδος

Ολιβιέρου Γολδσμιθίου, Βιέννη 1805

Ο Πεισίστρατος κυριαρχεί

Αλλ’ εις μίαν διεφθαρμένην πολιτείαν, καμμία ιατρεία δεν ημπορεί να βοηθήση, μήτε η σοφία να διαυθεντεύση. Ο Πεισίστρατος εζήτει να εκτελέση τον σκοπόν του με ακατάπαυστον ζήλον, και καθ’ ημέραν έκαμνε νέους προσηλύτους με υποσχέσεις, και φιλοδωρίας. Τέλος, ότε είδε τους σκοπούς του ωρίμους, επληγώθη μόνος του εις διάφορα μέρη του σώματος, και ούτω κατηματωμένον επροσταξε να τον φέρωσιν εφ’ αμάξης κατά την αγοράν, όπου με τα παράπονα, και με την ευγλωττίαν παρώξυνε τόσον τον λαόν, ώστε ούτος ενόμιζε, ότι ο Πεισίστρατος εθυσιάσθη μόνον εξ αιτίας των, και ότι έπασχεν όλα τα κακά υπέρ αυτών. Όθεν αμέσως έγινεν εκκλησία, εν η εζήτησεν ο πεισίστρατος μίαν φρουράν πεντήκοντα ανδρών προς μέλλουσαν ασφάλειαν. Εις μάτην ο Σόλων μετεχειρίζετο όλον το αξίωμα και την ευγλωττίαν του, να ματαιώση ένα τόσον επικίνδυνον ζήτημα. Αυτός εθεώρει τας πληγάς εκείνου ως πλαστάς, και ψευδείς, παρομοιάζων αυτόν με τον ομηρικόν Οδυσσέα, όστις και αυτός επληγώθη αφ’ εαυτού διά παρομοίους σκοπούς. Πλην έλεγεν, ότι ο Πεισίστρατος δεν υποκρίνεται καλώς τον Οδυσσέα, ωσάν οπού εκείνος μεν είχε σκοπόν να απατήση τους εχθρούς, αυτός δε τους ιδίους φίλους, και υπερασπιστάς. Προς τούτοις ήλεγχε, και ωνείδιζε τον λαόν διά την άνοιαν αυτών, λέγων, ότι όσον μεν εκ μέρους του ενενόει τον σκοπόν εκείνου, πλην αυτοί μόνον είχον ικανήν δύναμιν να τον ματαιώσωσιν. Ως τόσον αι νουθεσίαι του ήσαν εις μάτην, επειδή οι φίλοι του Πεισιστράτου υπερίσχυσαν, και διωρίσθησαν πεντήκοντα άνδρες ως σωματοφύλακες. Τούτο, όπερ ανέκαθεν εζήτει και ο Πεισίστρατος, απήλαυσε. Και δεν έμενεν άλλο, ειμή να αυξήση ανεπαισθήτως τον αριθμόν των Στρατιωτών, οι οποίοι και ηύξανον οσημέραι αναλόγως με τους σιωπηλούς φόβους των πολιτών. Πλην ήδη ην πολλά αργά, επειδή εκείνος αποκτήσας τόσους στρατιώτας, ώστε να μη φοβήται καμμίαν ανθίστασιν, ώρμησε τέλος, και εκυρίευσε την ακρόπολιν, χωρίς να ευρεθή τις φρόνιμος, και γενναίος να τον αντισταθή.

Ιστορία της Ελλάδος

Ιστορία της Ελλάδος ΟΕ΄
Ολιβιέρου Γολσμιθίου, Βιέννη 1805

Σόλων και Πεισίστρατος

Εν ω δε ο Πεισίστρατος ην εις ακμήν να τελειώση τον σκοπόν του, και να ευχαριστήση την άμετρόν του φιλαρχίαν, επέστραψε προς άκρα αυτού λύπην και ο Σόλων μετά απουσίαν δέκα χρόνων[1], όστις μαθών τους σκοπούς του, εζήτει να τους ματαιώση. Όθεν ο Πεισίστρατος ειδώς τον εαυτού κίνδυνον, και την οξύνοιαν του Νομοθέτου, μετεχειρίζετο όλην του την πανουργίαν, ίνα κρύψη τους καθ’ αυτό σκοπούς· και εν ω εις το φανερόν εκολάκευε τον Σόλωνα, έπασχε κρυφίως να ελκύση τον λαόν προς εαυτόν. Ο Σόλων εν πρώτοις ηγωνίζετο να αντιφέρη τέχνην κατά της πανουργίας, και να τον νικά με τα ίδιά του άρματα. Αυτός επήνει αυτόν ομοίως εκ μέρους του, και ηκούσθη ποτέ να λέγη, το οποίον ενδέχεται να είναι και αληθές, ότι ανίσως εξαιρέση τις το φιλόπρωτον της ψυχής του Πεισιστράτου, δεν εγνώριζεν άλλον ευφυέστερον προς αρετήν, ουδέ καλλίτερον πολίτην. Ως τόσον έπασχεν έτι να περιστείλη, και να ανατράψη τους σκοπούς του, πριν έλθωσιν εις ακμήν εκπληρώσεως.

[1] Πλούτ. και Διογ. Λαέρτ. εν Σόλ.

Ιστορία της Ελλάδος

Ιστορία της Ελλάδος ΟΔ΄
Ολιβιέρου Γολδσμιθίου, Βιέννη 1805.

Πεισίστρατος

Από όλους τούτους τους Αρχηγούς, ο δυνατώτατος ην ο Πεισίστρατος, ανήρ καλής ανατροφής, ευπρόσιτος, υποχρεωτικός, και βοηθητικός τοις πτωχοίς, υπέρ ων και έλεγεν ότι ηγωνίζετο[1]. Αυτός ην επιεικής και μέτριος προς τους εχθρούς, πονηρότατος και εντελέστατος υποκριτής, και κατά πάντα ενάρετος, έξω μόνον εις την άμετρόν του φιλαρχίαν. Η φιλοτιμία του εδείκνυεν αυτόν κατέχοντα προτερήματα, τα οποία φύσει υστερείτο. Αυτός εφαίνετο ο ένθερμος ζηλωτής της ισοτιμίας μεταξύ των πολιτών, εν ω τω όντι ετεχνάζετο την παντελή καταστροφήν της ελευθερίας· και δημοσία μεν ωμολόγει εαυτόν εχθρότατον παντός νεωτερισμού, ιδία δ’ εμελέτα τω όντι μίαν μεταβολήν. Ο χυδαίος λαός, εξαπατώμενος απ’ αυτά τα εξωτερικά προτερήματα, προθύμως συνεβοήθει εις τους σκοπούς του, και ούτω μη ερευνών επ’ ακριβές τα παρακινούντα αυτόν αίτια, έσπευδε τυφλώς εις την εαυτού τυραννίαν, και απώλειαν.

[1] Ηροδ, Α΄. 59. Σχολ. Αριστ. εν Σφηξ.

Ιστορία της Ελλάδος

Ιστορία της Ελλάδος ΟΓ΄
Ολιβιέρου Γολδσμιθίου, Βιέννη 1805.

Αποφασίσας λοιπόν ο Σόλων να περιηγηθή και να επισκεφθή την Αίγυπτον, Λυδιάν, και άλλας διαφόρους επαρχίας, αφήκε τας Αθήνας, νομίζων επί τούτω τω χρόνω να συνειθίσωσι και αύται εις τους νέους νόμους, και αυτός να δοκιμάση εμπράκτως την ορθότητα αυτών. Πλην μια πόλις προ πολλού διεσπαραγμένη, ην αδύνατον να υποταχθή απλώς και ως έτυχε και εις αυτούς τους σοφωτάτους νόμους. Όθεν αι πρότεραι διχόνιαι άρχησαν να αναζωπυρώνται, ευθύς οπού έλιπε το αξίωμα του ανδρός, οπού μόνον ημπόρει να τους κρατή εις ευπείθειαν. Όλη η Αττική ην διηρημένη εις τρία μέρη, έχοντα τρεις αρχηγούς, οι οποίοι παρώργιζαν τον λαόν κατ’ αλλήλων, ελπίζοντες διά της ανατροπής πάσης τάξεως, να ευχαριστήσωσι την φιλαρχίαν των. Λυκούργος τις ονομαζόμενος περιειστήκει εκείνων, οπού κατώκουν εις την πεδιάδα· ο δε Πεισίστρατος εκείνων, οπού ήσαν εις τα όρη· και ο Μεγακλής ην αρχηγός των κατοικούντων τα παραθαλάσσια.

Ιστορία της Ελλάδος

Ιστορία της Ελλάδος ΟΒ΄
Ολιβιέρου Γολδσμιθίου, Βιέννη 1805.

Ούτοι ήσαν οι κεφαλαιωδέστεροι νόμοι του περιφήμου τούτου Νομοθέτου, οίτινες μ’ όλον οπού δεν ήσαν τόσον εμφαντικοί, ούτε τόσον αξιόπιστοι, όσοι ναι του Λυκούργου ρήτραι, ενήργησαν διά πολλών αιώνων, και εφαίνοντο ότι ελάμβανον περισσοτέραν δύναμιν διά της παρατηρήσεως. Επειδή δε ούτοι οι νόμοι εγένοντο έπειτα η βάσις, και το θεμέλιον της Νομικής των Ρωμαίων[1], την οποίαν ησπάσατο μετέπειτα σχεδόν όλη η Ευρώπη υπό το όνομα των πολιτικών νόμων (civil laws), ημπορεί να ειπή τις, ότι πολλοί των νόμων του Σόλωνος εισίν έτι εις την εντελή ισχύν των. Αφ’ ου ο Σόλων εσχεδιάσεν αυτούς τους νόμους, εφρόντισεν έπειτα να τους κάμη τόσον γνωστούς, οπού να μη δυνηθή τις να προφασισθή, ότι τους αγνοεί. Προς τούτο ποιήσας αυτών αντίγραφα, εκρέμασε δημοσίως κριτάς τινας ονομαζομένους Θεσμοθέτας, διά να τους επιθεωρώσι προσεκτικώς, και να τους αναγιγνώσκωσι γεγονυία τη φωνή άπαξ του ενιαυτού· είτα δε, διά να τους διαιωνίση, υπεχρέωσε τον λαόν εν όρκω να τους φυλάξωσιν απαρασαλεύτως, τουλάχιστον εκατόν έτη· και ούτω τελιώσας τον σκοπόν του, απεδήμησε της πόλεως, διά να διαφύγη άλλων μεν την ενόχλησιν, άλλων δε την φιλόνεικον προπέτειαν, γινώσκων κάλλιστα, ότι δύσκολον ην, αν όχι αδύνατον, να ευχαριστήση όλους[2]

[1] Η Ρώμη λεστειλε δέκα κριτάς, ονομαζομένους Δεκαδάρχας, διά να αντιγράψωσι τους περιφήμους νόμους των δέκα πλακών, εισίν η πηγή, και το θεμέλιον όλων των Ρωμαϊκών νόμων· Λίβ. Βιβλ. Γ΄.
[2] Πλούτ. εν βίω Σόλ.