Ιστορία της Ελλάδος

Ιστορία της Ελλάδος ΛΣΤ΄
Ολιβιέρου Γολδσμιθίου, Βιέννη 1805.

Διά να αφήση ο Λυκούργος εις τους Βασιλείς πρόσχημα δυνάμεως, επεκύρωσε μεν αυτοίς το δίκαιον της διαδοχής, εσμίκρυνε δε την δύναμιν, καταστήσας την αρχήν των Γερόντων, ως ισαριθμίαν μεταξύ των βασιλέων και του λαού. Οι βασιλείς μ’ όλον τούτο είχον έτι την εξωτερικήν αξίαν και το σέβας, και τας προεδρίας εις κάθε δημοσίαν εκκλησίαν, δίδοντες εις τας ψήφους πρώτοι την γνώμην των, δεχόμενοι πρέσβεις και ξένους, και επιστατούντες εις τα δημόσια κτήρια, και εις τας δημοσίας οδούς (1). Εις το στρατόπεδον είχον μεγαλητέραν ισχύν, επειδή διώκουν τα στρατεύματα της πόλεως, και ήσαν συνωδευμένοι από Γέροντας, Πρέσβεις, και από ένα στρατηγόν του Ιππικού. Πλην και εν αυτώ τω πολέμω δεν ήσαν πάντη αυτεξούσιοι, διότι εδέχοντο από την Γερουσίαν τας διαταγάς. Και με όλον οπού αύται αι διαταγαί ήσαν ως επί το πλείστον απεριόριστοι, ως τόσον ενίοτε ήσαν αυτοί βεβιασμένοι να υπάγωσι κατά του εχθρού, ή να επιστρέψωσιν οίκαδε και στανικώς.

(1) Ηροδ. ς΄

Ιστορία της Ελλάδος

Ιστορία της Ελλάδος ΛΕ΄
Ολιβιέρου Γολδσμιθίου, Βιέννη 1805.

νόμοι εξ ίσου για όλους

Ούτως εγκαρδιωθείς ο Λυκούργος, μετά την επάνοδόν του εις την Σπάρτην, πρώτον μεν εκοινολόγησε τοις φίλοις του ους σκοπούς του, έπειτα δε απέκτησε την εύνοιαν των προεστώτων, και αφ' ου έγιναν πάντα έτοιμα εις μεταβολήν, επρόσταξε τριάκοντα των πρώτων φίλων του να προέλθωσιν εις την αγοράν μετά όπλων. Ο τότε βασιλιάς Χαρίλαος, εν πρώτοις μεν αντεστάθη εις τούτον τον νεωτερισμόν, αλλά βλέπων την ανωτέραν δύναμιν του Λυκούργου, κατέφυγε προς τον ναόν της Αθηνάς (χαλκίοικον), όπου καταπεισθείς υπό των υπηκόων του, άλλως δε και φύσει πράος ων και ήμερος, εξελθών ηνώθη μετά των λοιπών. Μετ' ου πολύ δε υπετάχθη και ο λαός χωρίς αντιστάσεως εις την νέαν διοίκησιν[1], η οποία φανερώς αφώρα προς ευτυχίαν του, και απεδέχθη ασμένως νόμους, εις τους οποίους υπέκειντο εξ ίσου όλαι αι τάξεις.

[1] 880 πΧ

Ιστορία της Ελλάδος

Ιστορία της Ελλάδος ΛΔ΄
Ολιβιέρου Γολδσμιθίου, Βιέννη 1805

Τέλος πάντων κατεπείσθη ο Λυκούργος να επιστρέψη, και ελθών εύρε τον λαόν βεβαρυμμένον διά τας ιδίας των αταξίας, και έτοιμον να ασπασθή οποιανδήποτε μεταβολήν ήθελεν επιχειρισθή. Επειδή όμως η διαφθορά ήτον γενική, εύρεν εύλογον να μεταβάλη όλον το σχήμα της διοικήσεως, πεποιθώς, ότι ολίγοι τινές ιδιαίτεροι νόμοι δεν ήθελον τελεσφορήση πολύ, και θεωρών την ισχύν της θρησκείας αρμοδίαν προς εκτέλεσιν παντός νέου συστήματος, υπήγε πρώτον να συμβουλευθή το μαντείον του Απόλλωνος εν Δελφοίς, όπου εύρε πάσαν υποδοχήν, οπ’ ημπόρει να περιθάλψη την μεγάλην του φιλαυτίαν, επειδή η Πυθία ησπάσατο αυτόν ως φίλον των θεών, και θεόν μάλλον ή άνθρωπον(1), λέγουσα αυτώ προς τούτοις περί του νέου συστήματος, ότι οι θεοί εισήκουσαν της δεήσεώς του, και ότι η πολιτεία, οπού έμελλε να καταστήσης, ήθελεν είναι η καλλίστη επί της γης, και διαρκεστέρα.

(1) Ιδού ο Χρησμός.
Ήκεις ω Λυκόοργε εμόν ποτί πίονα νηόν,
Ζηνί φίλος, και πάσιν ολύμπια δώματ’ έχουσι.
Δίζω ήσε θεόν μαντεύσομαι, ή άνθρωπον.
Αλλ’ έτι και μάλλον θεόν έλπομαι ω Λυκόοργε
Ηροδ. Βιβλ. Α΄.

Ιστορία της Ελλάδος

Ιστορία της Ελλάδος ΛΓ΄

Ολιβιέρου Γολδσμιθίου, Βιέννη 1805.

Από της Κρήτης διαβάς ο Λυκούργος εις Ασίαν, προσεπορίσατο νέας πολιτικάς ιδέας, όπου και ευρών κατά τινας τα ποιήματα ου Ομήρου, έφερε πρώτος εις την Ελλάδα. Απ' εκεί ήλθεν εις Αίγυπτον, συναναστραφείς κατά τινας και μετά των Γυμνοσοφιστών της Ινδίας(1). Αλλ' εν ω περιήρχετο ούτως από τόπυ εις τόπον, άρχησε να γίνεται η παρουσία του εις την πατρίδα του αναγκαία. Πάντες ηύχοντο ομοθυμαδόν την επιστροφήν του, και πολλοί πρέσβεις εστάλησαν αλληλοδιαδόχως διά να επιταχύνωσι την επενάκαμψίν του. Οι ίδιοι βασιλείς (Αρχέλαος και Χαρίλαος) παρεκίνουν αυτόν προς τούτο(2), δηλοποιούντες, ότι ο λαός έφθασεν εις τοιαύτην ακμήν αταξίας, οπού μόνη η παρουσία του ημπόρει να χαλινώση την αυθάδειάν του. Και τω όντι κάθε πράγμα έκλινεν εις άφευκτον φθοράν της πολιτείας, και μόνη η παρουσία του επεθυμείτο από όλους, διά να εμποδίση τον επικείμενον όλεθρόν της.

(1) Η εις Αίγυπτον και Ινδίαν αυτού διάβασις νομίζεται υπό πολλών ως πλαστή.

(2) Ιουστ. Βιβ. Γ΄. Πλ. εν Λυκ.

Ιστορία της Ελλάδος

Ιστορία της Ελλάδος ΛΒ΄
Ολιβιέρου Γολδσμιθίου, Βιέννη 1805

Αποφασίσας ουν ο Λυκούργος να γνωρίση τα ήθη, και την πολιτείαν και άλλων εθνών, και να συναναστραφή με τους εμειροτάτους πολιτικούς άνδρας, υπήγε κατ' αρχάς εις Κρήτην(1), ήτις εθαυμάζετο παρά πάντων διά τους σεμνούς, και αυστηρούς νόμους της(2). Οι κάτοικοι ταύτης της νήσου ου μόνον έφερον τας βαναυσικάς τέχνας κατ' ολίγον εις βαθμόν τινα εντελείας, αλλ' ειργάζοντο τόντε ορείχαλκον και τον σίδηρον, και κατασκεύαζον πανοπλίας, εν αις εχόρευον με ένα συγκεχυμένον θόρυβον κωδώνων εις τας θυσίας των θεών. Απ' αυτής της νήσου ου μόνον έγινε γνωστή κατ' αρχάς η Ναυτική κατά την Ελλάδα, αλλά και πολλοί Νομοθέται έλαβον τας νομικάς, και πολιτικάς αρχάς(3).

(1) Αριστ. πολ. Β΄. Στρ. Βιβ. Ι΄.

(2) Επί του πρώτου, ή δευτέρου Μίνωος. Γνωστόν ότι οι του λυκούργου νόμοι εισίν απαραλλάκτως σχεδόν οι Κρητικοί.

(3) Όρα πολλά ανήκοντα τη Κρήτη, Meurs. Creta. Saint croix des anciens Gouvernements federatifs. Σελ. 329. κτ. Manso περί ιστορίας και πολιτείας της Σπάρτης. Εβδόμη προσθήκη.

Ιστορία της Ελλάδος

Ιστορία της Ελλάδος ΛΑ΄
Ολιβιέρου Γολδσμιθίου, Βιέννη 1805.


Λυκούργος – βίος

Ο Λυκούργος ην υιός του Ευνόμου, ενός των δύο βασιλέων της Σπάρτης, όστις, αποθανόντος του πρεσβυτέρου αδελφού του Πολυδέκτου ακλήρου, περάλαβε μεν κατά διαδοχήν το σκήπτρον της βασιλείας, αλλά δι’ εν απροσδόκητον συμβεβηκός ηναγκάσθη μετά τινα καιρόν να παραιτήση την βασιλείαν. Επειδή, μαρτυρηθείσης της γυναικός του αδελφού του εγκύου, το δίκαιόν του έγινεν αμφίβολον(1). Ε’αν ήτον άλλος, όχι τόσον ενάρετος ως αυτός, ήθελε κινήση πάντα λίθον να επιμείνη εις τον θρόνον, εν ω μάλιστα και το προς αυτόν πρόβλημα της βασιλίσσης εφαίνετο αρμοδιώτατον προς τον σκοπόν του, η οποία τω υποσχέθη να φονεύση το γεννηθησόμενον βρέφος, επί συμφωνία να την υπανδρευθή, και να την κάμη κοινωνόν της βασιλείας. Αλλ’ ο Λυκούργος σοφώς απέκρυψε την οργήν του εις το τοιούτον απάνθρωπον πρόβλημα, και φοβούμενος μήπως βάλη τον σκοπόν της και εις πράξιν, εβεβαίωσεν αυτή, ότι ευθύς οπού γεννηθή το παιδίον, αυτός ο ίδιος ήθελε φροντίση να ο φονεύση. Μετ’ ου πολύ εγέννησεν η βασιλισσα αρσενικόν, το οποίον επρόσταξεν ο Λυκούργος, εν ω εδείπνει μετά των κριτών, να το φέρωσιν έμπροσθέν του, και λαβών εκάθισεν αυτό επί τον βασιλικόν θρόνον, ονομάσας προς σημείον χαράς εαυτού τε και του λαού, Χαρίλαον. Κατ’ αυτόν τον τρόπον ου μόνον περέβλεψεν ο Λυκούργος το συμφέρον του διά το χρέος, αλλά και το μέγιστον, εξηκολούθει την διοίκησιν ουχί ως βασιλεύς(2), αλλ’ ως πρόδικος και επίτροπος, φοβούμενος δε την οργήν της βασιλίσσης, και βλέπων το βασίλειον εις άκραν ταραχήν, και αταξίαν, απεφάσισε περιηγούμενος(3) να αποφύγη μεν τους κινδύνους από του ενός, να εύρη δε ιατρικόν διά το ελάττωμα του ετέρου.

(1) Ο μεν Πολυδέκτης ην εκ της πρώτης γυναικός του Ευνόμου, ο δε Λυκούργος εκ της δευτέρας.
(2) Ως βασιλεύς διώκησεν οκτώ μήνας. Πλ. Εν Λυκ.
(3) Τον δρόμο της αυτοεξορίας (περιήγησης) θα πάρει αργότερα και ο Σόλων ο Αθηναίος, επιθυμώντας κατ’ αυτόν τον τρόπο να επιβάλει την εισηγουμένη υπό του ιδίου νομοθετική μεταρρύθμιση στην Αθήνα. Ιωάννου Παραγυιού. Σχόλια.

Ιστορία της Ελλάδος

Ιστορία της Ελλάδος Λ'
Ολιβιέρου Γολδσμιθίου, Βιέννη 1805.

Λυκούργος

Εντεύθεν είναι φανερόν, ότι αύτη η μικρά πολιτεία, διοικουμένη νε ταραχήν και καταδυναστείαν, απήτει αναμφιβόλως αυστηρούς νόμους, και σκληράν παιδείαν, όπερ και έγινε τέλος πάντων από τον Λυκούργον, ένα από τους πρώτους και ενδοξοτάτους νομοθέτας, οπού έδειξε ποτέ δακτυλοειδώς η ανθρωπότης. Αναμφιβόλως δεν υπάρχει κανένα πράγμα εις την πολιτικήν ιστορίαν τόσον αξιομνημόνευτον και βέβαιον, όσον οι νόμοι, και το πολιτικόν σύστημα του Λυκούργου. Επειδή ποίον άλλο βέβαια ημπορεί να προξενήση περισσότερον θάμβος και έκπληξιν, ή να βλέπωμεν ένα στασιώδες και άγριον γένος, να κλίνη εκουσίως τον αυχένα εις νόμους, απαγορεύοντας κάθε σαρκικήν ηδονήν και ηδυπάθειαν, και να απαρνήται μόνον υπέρ της πατρίδος όλας τα ηδονάς και ευφροσύνας της μοναδικής ζωής και να διάγη κατά τους οίκους του μίαν ζωήν σεμνοτέραν, και αυστηροτέραν και από εκείνην την ενδεχομένην σκληροτάτην των στρατιωτών. Και το παραδοξότερον, να επιτελώσιν όλ’ αυτά η επιμονή και το αξίωμα ενός και μόνου Νομοθέτου, όστις έδωκε γενναίως το πρώτον παράδειγμα της αυστηράς εγκρατείας, και σκληραγωγίας εις τον εαυτόν του.